روان شناسی

 دکترسوسن سیف

Sosan Seif, Ph.D.  

سابقه تحصيلي :

1ـ ليسانس روانشناسي ـ مدرسه عالي دختران ( دانشگاه الزهرا ) 54 ـ50

2ـ فوق‌ليسانس مشاوره و راهنمايي خانواده ـ مدرسه عالي شميران ( دانشگاه علامه طباطبايي ) 56 ـ 54

3ـ دكتراي مطالعه خانواده و كودك ـ دانشگاه سراكيوز آمريكا 57 ـ 61

سابقه اشتغال به خدمت:

ـ عضو هيات علمي مدرسه عالي شميران ( دانشگاه علامه طباطبايي )

ـ عضو هيات علمي دانشگاه الزهرا ( دانشيار )

ـ عضو هيات علمي دانشگاه اما م صادق ( واحد خواهران )

ـ عضو هيات علمي مركز مطالعات و تحقيقات مسائل زنان

ترجمه و تاليف :

1ـ روانشناسي رشد كودكان و نوجوانان ، تاليف مولي و راسل اسمارت: ترجمه

2ـ تئوري رشد خانواده : تاليف و ترجمه

3ـ اصلاح رفتار كودكان استثنايي : تاليف و ترجمه

4ـ جابه جا كردن كودك خردسال فلج مغزي در خانه : تاليف و ترجمه

5ـ آموزش و پرورش دوران نخستين كودكي : ترجمه

6ـ رشد كودكان تهراني از يك سالگي تا پنج سالگي : بررسي و تحقيق و تاليف

7- ناتواني‌هاي يادگيري ، تشخيص و درمان : تاليف

8ـ‌ريشه‌هاي فلسفي و تاريخي تئوري‌هاي نوجواني : تاليف و ترجمه

9ـ مشاوره خانواده : تاليف

10ـ مباحثي در اختلالات دوران نوجواني : تاليف

تعدادي از مقالات

ـ فرضيه زبان و تفكر ويگوتسكي ، مجله علوم انساني ، دانشگاه الزهرا

ـ فقدان پدر و تاثير آن در روند رشد كودكان ، مجله علوم انساني وزارت آموزش عالي

ـ مقايسه مشكلات دختران نوجوان ايراني با مشكلات دختران نوجوان ايراني مقيم آمريكا ، مجله علوم انساني دانشگاه الزهرا

فعاليت ها در امور اجرايي ، آموزشي و پژوهشي

1ـ عضويت در شاخه كودكان استثنايي و برنامه ريزي وزارت فرهنگ و آموزش عالي

2ـ مديريت گروه علوم تربيتي دانشگاه الزهرا

3ـ عضو كميته مشورتي انستيتو روانپزشكي

4ـ مدير تحصيلات تكميلي ( كارشناس ارشد و دكترا دانشكده الهيات ، ادبيات و علوم انساني دانشگاه الزهرا

5ـ عضويت در كميته علمي سمينار روانشناسي در اسلام و دبير سمينار دانشگاه الزهرا

6ـ عضو كميته برنامه‌ريزي آموزش كودكان استثنايي و عضويت در چهارشاخه اختلالات عاطفي ، ناتواني يادگيري ، عقي‌ماندگي ذهني و چند معلوليتي

7ـ رياست دانشكده علوم تربيتي و روانشناسي دانشگاه الزهرا

8ـ عضو شوراي تحقيقات سازمان آموزش و پرورش استثنايي

احمدرضا حجارزاده: هستند كسانى كه در زمينه مسائل خانواده و رفع مشكلات آن ها در حوزه روانشناسى مشغول به خدمت و تحقيقند، يكى از اين كسان نيز دكتر سوسن سيف است. اما آنچه او را از ساير افراد در اين عرصه متمايز مى سازد، دو ويژگى است؛ «عشق و شور و اشتياقى كه او به خانواده ها مى ورزد تا فارغ از هر گونه مشكل خانوادگى در آرامش زندگى كنند» و «نوع نگاه و اهميت والايى كه براى «خانواده» قائل است.» او همه چيز را از منظر خانواده مى بيند و ريشه تمام مشكلات را در خانواده ها جست وجو مى كند و بر همين اساس است كه تمركز اصلى خود را بر حل بحران هاى خانوادگى و تحقيق روى آن ها به كار گرفته است. «علاقه من به مسائل خانواده در تمام فعاليت هاى تحقيقاتى و پژوهشى ام نمود عينى داردو در داخل يا خارج از كشور مدام روى مشاوره خانواده و كودك كار مى كنم. در تعاريف كلى و از نقطه نظر اجتماعى خانواده را اين گونه تشريح مى كنند كه واحد بسيار كوچكى است. اما به نظر من اساس و پايه شكل گيرى جامعه و يادگيرى فرزندان، ارتباط همسران و... همه در خانواده است. من همه چيز را به خانواده ربط مى دهم و معتقدم خانواده در تشكيل و گسترش روح ملى و در نهايت حفظ حدود و ثغور فرد براى خود، نقش بزرگى ايفا مى كند. اگر كشورها مبانى خانوادگى سالم نداشته باشند و رابطه افراد در خانواده خيلى به هم نزديك نباشند، همبستگى و تعاون بين آن ها ديده نشود، همه چيز بى پايه و سست مى شود. بنابراين هميشه بايد خانواده را يك اصل قرار دهيم كه داراى جايگاه پر مهر و محبتى است، حس همدلى و دوستى و فداكارى و... در آن هست و تمام اين ها ريشه  در خانواده دارد. من در همه كارهاى تحقيقى ام تاكنون اين چرخه خانواده را در نظر گرفتم. چرخه خانواده كاملاً مشخص است، ابتدا جوانان ازدواج مى كنند، بعد فرزنددار مى شوند و بچه هايشان به مدرسه رفته، فارغ التحصيل مى شوند و باز آنان هم ازدواج مى كنند و چرخه ادامه مى يابد.»
بى شك موفقيت وپيشرفت علمى سوسن سيف، متكى بر تمايل و علاقه اش به انجام كار است. به اعتقاد او اگر پشتكار و تمايل وجود نداشته باشد، با اطمينان در كارمان موفق نخواهيم بود. او نيز با ميل باطنى به انجام كارهاى باارزش دست مى زند و همين «ارزش» است كه براى او بيش از هر چيز ديگر اهميت پيدا مى كند و از به كارگيرى آن در برنامه هايش، به رضايت خاطر مى رسد. او مى گويد از هر چه تاكنون در دانشگاه يا براى خانواده ها انجام داده، راضى است.
سوسن سيف كه به مدت ده سال [از سال ۱۳۷۴ تاكنون] در مقام رياست دانشكده علوم تربيتى و روانشناسى دانشگاه الزهرا(س) فعال است، تحصيلات ابتدايى خود را در دبستان «همايون» و دوره دبيرستان را در دو مدرسه «آزرم» و «ناموس» سپرى كرده است. ليسانس روانشناسى اش را از مدرسه عالى دختران [دانشگاه الزهرا(س)] و فوق ليسانس خود را از مدرسه شميران [با نام فعلى دانشگاه علامه طباطبايى] اخذ مى كند. پس از اين براى ادامه تحصيل و كسب مدرك دكترا با بورسى كه به او تعلق مى گيرد به دانشگاه «سيراكيوز» آمريكا مى رود و همانگونه كه در كشور خود موفق مى شود رتبه اول را در دانشگاه به دست آورد، آنجا نيز با همين رتبه فارغ التحصيل مى شود. پس از بازگشت به وطن، به سرعت دستاوردهاى آموزشى اش را به كار مى گيرد و اندك زمانى بعد صاحب مرتبه و مقام ارزنده اى در علم روانشناسى كشور مى شود. او تاكنون راه اندازى و تأسيس دانشكده علوم تربيتى و روانشناسى و كتابخانه آن در سال ،۷۴ مركز كلينيك مشاوره و روانشناسى دانشگاه الزهرا(س) [واقع در خيابان ۱۶آذر به همت و پشتيبانى رياست دانشگاه دكتر زهرا رهنورد و به مديريت دكتر طيبه زندى پور]، برنامه مشاوره پيشگيرى از تالاسمى [در وزارت بهداشت و درمان] و درس كارگاهى آن، طرح و اجراى دروس كارگاهى «مصاحبه مشاوره اى»، «آموزش خانواده»، «دانش افزايى همسران» و «سلامت بلوغ در دختران» را در كارنامه خود ثبت كرده است.
از ديد سوسن سيف، روانشناسى در واقع نوعى انسان شناسى است: «شناخت ابعاد انسان به دليل پيچيدگى به سادگى امكان پذير نيست. گروهى سعى دارند از ديدگاه وراثت درباره انسان ها صحبت كنند، بعضى ديگر از منظر محيط، برخى مى گويند ارزش ها اهميت دارند و تعدادى هم تفكر و گروهى نيز ادراك و احساس را پراهميت مى دانند.» آنچه از اهميت زيادى برخوردار است، كاربرد روانشناسى است در عرصه هاى مختلف زندگى فردى و اجتماعى و در فعاليت هاى آموزشى و پرورشى، شناخت ويژگى هاى شخصيتى و درمان خانواده و...
وى علاوه بر عشقى كه به حوزه روانشناسى و خانواده درمانى مى ورزد، به ارتباط و همدردى با انسان ها نيز علاقه مند است. از اين رو با اين تصور كه بهترين جا براى پيدا كردن خود، در برقرارى يك ارتباط صحيح با ديگران است، پا به شاخه گسترده روانشناسى مى گذارد. او در شصت و سومين پاييز عمر خويش، چنان با روحيه اى بهارى وپرطراوت با آدم هاى اطرافش برخورد مى كند كه هر انسانى با دريافت انبوهى از انرژى و آرامش مثبتى كه از او ساطع مى شود، تولدى دوباره را حس مى كند و اين همه، از نتايج سال ها تحقيق و پژوهش در مسائل روانشناسى و علم ارتباطات است. او دوست مى دارد ديگران رادرك كند و متقابلاً از جانب آن ها درك شود. سوسن سيف در عالم مشاوره بيش از هر كس به «ويرجينيا ستير» گرايش دارد و او را يكى از برترين مشاورهاى جهان مى پندارد و براى اثبات نظريات خويش در خصوص ارتباط و همدلى با ديگران به گفته اى از او استناد مى كند: «ستير جمله قشنگى دارد با اين مضمون؛ مرا باور اين است بهترين هديه اى كه مى توانم بخواهم و آرزو كنم همانا ديده شدن، شنيده شدن، فهميده شدن و حس شدن از سوى ديگران است و والاترين هديه اى كه من مى توانم به ديگران بدهم ديدن، شنيدن و درك و پذيرش روح آنهاست. آنچه ستير مى گويد خواسته هاى من نيز هست. به اعتقاد من زندگى را بايد مجموعه ارتباطات در ابعاد زيستى، روانى و اجتماعى دانست. بنابر رويكرد ارتباطى ستير، افرادى كه در نحوه برقرارى ارتباط داراى الگوى سالمى هستند، بانشاط، سرزنده و بامحبتند و قدرت ريسك كردن دارند، با حقوق خود و ديگران آشنايند، حضور قلب و چهره هاى آرام دارند و صحبت هاى آن ها با آهنگى پرمايه و گرم همراه است، مهربانند و گشاده رو و اگر ساكتند، حتى سكوتشان، آرامبخش است. در عوض افرادى كه نمى توانند به خوبى از عهده برقرارى ارتباط برآيند، بداخلاقند و چشم هايشان تنگ است، گوش هايشان نمى شنود، صداهاى خشنى دارند و شوخى هايشان زننده است!»
او تاكنون چندين مرتبه به عنوان پژوهشگر نمونه در دانشگاه الزهرا(س) انتخاب شده و مورد تقدير قرار گرفته است. در سال هاى ۸۳-۸۲ استاد نمونه كشور بوده و براى اغلب سخنرانى هايش موفق به دريافت جوايز و تقديرنامه هايى شده است. كتابهايى كه تا امروز تأليف و ترجمه كرده به بيست جلد مى رسد كه از آن ها مى توانيم كتاب هاى «افزايش خود پنداره دانش آموزان در مدارس»، «رشد كودكان تهرانى از يك تا ۵سالگى»، «ياور ماهر» [ترجمه]، «ارزيابى ناتوانى يادگيرى»، «تئورى هاى معاصر خانواده»، «جابه جا كردن كودك خردسال فلج مغزى در خانه» [تأليف و ترجمه]، «اصلاح و رفتار كودكان استثنايى» و «خانواده درمانى» را نام ببريم. دكتر سوسن سيف سمت هاى اجرايى گوناگونى را نيز داشته است كه از آن جمله اند: عضويت در انجمن روانشناسى، عضويت در انجمن مشاوره ايران و عضو انجمن روانشناسان آمريكا (APA)، عضو هيأت مميزه و هيأت امناى دانشگاه الزهرا(س)، عضو هيأت مديره سازمان نظام روانشناسى و مشاوره و همچنين عضو كميسيون تخصصى مشاوره خانواده در نظام.

با وجود آن كه سابقه تدريس در ديگر دانشگاه ها را نيز دارد ولى به زعم خويش، تمام زندگى و وجودش در دانشگاه الزهرا(س)، خلاصه مى شود و بيشترين حجم فعاليت هايش را در اين مركز آموزشى متمركز كرده است. او تمايلاتى نيز به علوم ديگر دارد. به زيباشناسى، هنر و از همه مهمتر به فلسفه علاقه مند است و در اين رابطه به يكى از اساتيدش كه تا حد زيادى تحت تأثير او قرار گرفته بوداشاره مى كند: «در دوره ليسانس، ما استادى داشتيم به نام خانم دكتر «مهتاب مستعان» - كه حالا بازنشسته شده اند- ايشان به قدرى شيرين، فلسفه را درس مى دادند كه گاهى اوقات من وسوسه مى شدم رشته ام را عوض كنم و بروم فلسفه بخوانم. در مراحل ديگر پيشرفت هاى علمى ام، اساتيد خوبى مثل آقاى دكتر كيانوش هاشميان داشتم يا آقاى دكتر عباس طباطبايى يزدى كه استاد آمار من بودند. جالب اينجاست كه اين افراد هم اكنون از بهترين همكاران من محسوب مى شوند.»
ارائه و تدوين چندين طرح ملى نيز در كارنامه علمى پربار او به چشم مى آيند.
«طرح جامع تشكيل كارنامه فراگيرى خاص براى كودكان عقب مانده ذهنى» [۱۳۸۰]، «آزمون دوره آمادگى قبل از دبستان»، «استانداردسازى و هنجاريابى مقياس سنجش خانواده» [تيرماه ۱۳۸۰]، «پودمان مديريت زن»، و «بررسى علل و عوامل مدرسه گريزى دانش آموزان دختر دبيرستان هاى تهران» [سال تحصيلى ۸۲-۸۱] برخى از آنهاست. مقالاتى كه سوسن سيف دركنفرانس ها و سمينارهاى داخلى و خارجى نيز مطرح كرده است، موضوعاتى همچون «فرضيه زبان و تفكر ويگوتسكى»، «مقايسه مشكلات دختران نوجوان ايرانى با مشكلات دختران نوجوان ايرانى مقيم آمريكا»، «فقدان پدر و تأثير آن در روند رشد كودكان»، «جوان و عزت نفس»، «پياژه و اسكينر»، «بهداشت روانى و عوامل مؤثر در انتخاب رشته تحصيلى دانشجويان دانشگاه الزهرا(س)» و مواردى از اين دست را شامل مى شوند كه شرح فهرست آنها در اين حجم كوتاه نمى گنجد. اين مقالات گاه در مجله هاى علوم انسانى وزارت آموزش عالى، فصلنامه وزارت آموزش و پرورش و مجله علوم انسانى دانشگاه الزهرا(س)، به چاپ رسيده اند يا مى رسند. برخى از آن ها نيز در همايش ها و كنگره هاى علمى ارائه شده اند. علاوه بر آن چه از فعاليت هاى پژوهشى - تحقيقى سوسن سيف آورده شد، او در مجلات مرتبط با حوزه كارى اش نيز از اعضاى هيأت تحريريه است. مجلات «خانواده پژوهى دانشگاه شهيد بهشتى»، «فصلنامه روانشناسى و علوم تربيتى دانشگاه علامه طباطبايى» و «روانشناسى و علوم تربيتى دانشگاه تهران» سه مورد از آن هاست. همچنين سردبيرى فصلنامه هاى «مطالعات روانشناختى» و «انديشه هاى نوين تربيتى» از ديگر مسؤوليت هاى اوست. دكتر سوسن سيف با همه اين فعاليت هاست كه امروزه از جمله نام آشنايان عرصه علم روانشناسى است و نمى توان به سادگى و بى تفاوت از كنار او گذشت. او سعى كرده زندگى اش را وقف ارائه بهترين و ارزشمندترين خدمت هاى بشردوستانه كند، تا چه قبول افتد و چه در نظر آيد.»

منابع:

1. iran-newspaper.com
2. iranpa.org